Tydzień Nagrody Nobla – czy w 2020 roku zostanie wyróżnionych więcej kobiet?

Reklama

pon., 10/05/2020 - 13:05 -- MagdalenaL

Nagroda Nobla oznacza wiele, ale na pewno nie różnorodność i równość płci. Od 1901 roku obok 25 organizacji, Nagrodą Nobla uhonorowanych zostało łącznie 923 różnych naukowców, pisarzy i działaczy na rzecz pokoju. Nie tylko w dziedzinie nauk przyrodniczych typowy zwycięzca Nagrody Nobla to starszy, biały mężczyzna.

 

Prawie wszystkie nagrody trafiły do Europy lub USA, Japonia ma ich tylko 28, Australia 14, Indie 12, Południowa Afryka 11, a Chiny musiały się zadowolić 8 nagrodami. Dziedziny nauk przyrodniczych nie stanowią żadnego wyjątku.

Duże różnice zwłaszcza w nagrodach za osiągnięcia w nauce

Najbardziej zauważalna jest różnica płci wśród nagród z dziedziny nauki, co zazwyczaj usprawiedliwiane jest – przez starszych, białych mężczyzn – tym, że nauka była tradycyjnie zdominowana przez mężczyzn i często honorowane są odkrycia, które zostały dokonane wiele lat temu.

Ze wszystkich zwycięzców 54 to kobiety, nie stanowi to nawet 6%. Do tego Marie Curie otrzymała nagrodę dwukrotnie, w 1903 roku za osiągniecia z fizyki i osiem lat później z chemii. W sumie 12 Nagród Nobla w dziedzinie medycyny trafiło do kobiet, 5 w dziedzinie chemii i 3 w dziedzinie fizyki.

Dla porównania 17 kobiet otrzymało Pokojową Nagrodę Nobla i 15 w dziedzinie literatury, na przykład w ubiegłym roku Literacką Nagrodę Nobla otrzymała Olga Tokarczuk.  

Ponadto, w ubiegłym roku francusko-amerykańska ekonomistka Esther Duflo otrzymała Nagrodę Nobla w dziedzinie ekonomii, co daje 2 kobiety wśród 15 laureatów w 2019 roku.

Kontrowersyjni laureaci

Nagroda Nobla uznawana jest za najwyższe wyróżnienie w rozważanych dyscyplinach – nawet, jeśli wiele było kontrowersyjnych decyzji i skandali, zwłaszcza w ostatnich latach. Nagrodę ufundował Alfred Nobel, który zbił fortunę na materiałach wybuchowych.

Szczególnie kontrowersyjna była Pokojowa Nagroda Nobla dla Baracka Obamy po zaledwie 10 miesiącach sprawowania urzędu, dla palestyńskiego przywódcy Arafata, czy dla projektu pokojowego Unii Europejskiej. Mahatma Gandhi, symboliczna postać pokojowej walki z niesprawiedliwością i uciskiem, mimo wielu nominacji nigdy nie został uhonorowany.

Kontrowersyjna były także literackie nagrody dla fina Eemil’a Sillanpää, którego niewielu zna i czyta, dla Harry’ego Edmunda Martinsona, który właściwie wyróżnił sam siebie jako członek Akademii i krótko po ceremonii wręczenia nagród popełnił samobójstwo. Czy też zeszłoroczna nagroda dla austriackiego laureata Petera Handke, który zdaniem krytyków strywializował zbrodnie wojenne popełnione przez Serbów w Jugosławii lub zaprzeczał im.

W naukach przyrodniczych niewielu jest laureatów budzących kontrowersje z pewnością dlatego, że charakter tej dziedziny jest bardzo złożony. Jednak duński patolog Johannes Grib Fibiger otrzymał w 1926 roku Nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny za odkrycie, że mały nicień powoduje raka żołądka, co potem okazało się błędem.

Kanadyjczyk John Macleod otrzymał tę prestiżową nagrodę w 1923 roku mimo, że był na wakacjach w czasie, gdy pracownicy jego instytutu odkryli insulinę. A w 2002 roku Japończyk Koichi Tanaka dostał Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii za opracowanie procesu laserowego, z którego tylko on korzysta.

W 2020 roku więcej nagród dla kobiet?

Zwłaszcza w dziedzinach nauk ścisłych kobiety pozostawały w cieniu swoich męskich konkurentów. Kobiety, które wniosły znaczący wkład w osiągnięcia, którym przyznano Nagrodę Nobla, również nie otrzymały uznania.

Należą do nich z pewnością Lisa Meitner (odkrywczyni uwolnienia energii podczas rozszczepienia jądrowego), Jocelyn Bell Burnell (odkrywczyni szybko rotujących gwiazd neutronowych – pulsarów), czy amerykańska astronom Vera Rubin, która już w latach 70. dostarczyła pierwszych przekonujących dowodów na istnienie czarnej materii. Zamiast niej nagrodzono w ubiegłym roku za ten temat trzech astrofizyków płci męskiej.

Najlepsi naukowcy wśród kobiet zamiast pozostawaniana przydzielonym im stanowisku

W czasach, gdy toczy się wiele dyskusji na temat równości płci i różnorodności, oczekiwania w stosunku do Fundacji Nobla są w tym roku szczególnie wysokie.

Strukturalnie wiele się zmieniło w naukach przyrodniczych w ciągu ostatnich dekad, a obecnie jest wiele kandydatek, które więcej niż zasłużyłyby na takie wyróżnienie. Już od 2012 roku obiecującymi kandydatkami są Emmanuelle Charpentier i Jennifer Dounda, które wynalazły nożyce genetyczne Crispr-CAS9.

Autor: 
Tłum. Aleksandra Wereska
Dział: 
Polub Plportal.pl:

Reklama