Recenzja: The Sorcerer of Pyongyang autorstwa Marcela Theroux

Reklama

pon., 07/25/2022 - 17:15 -- MagdalenaL

Tytuł oryginalny: Recenzja: The Sorcerer of Pyongyang autorstwa Marcela Theroux – historia o zmaganiach pewnego Koreańczyka z Północy 
 
Zainteresowanie Koreą Północną niespecjalnie dziwi – żyjemy przecież w epoce totalitarnych państw oraz rosnących zagrożeń dla podstawowych swobód w krajach demokratycznych. Najnowszą pozycją na liście książek o tym niezrozumiałym miejscu jest The Sorcerer of Pyongyang autorstwa Marcela Theroux. Przedstawia historię tego kraju, począwszy od roku 1990 z punktu widzenia głównego bohatera – Cho Jun-su. 


 
Jun-su nie należy do elity – oprócz problemów typowych dla nastolatków musi zmagać się z wszechobecnym głodem oraz niezliczonymi obowiązkami narzucanymi przez politykę panującą w kraju. Jednym z takich obowiązków są cotygodniowe sesje samokrytyki, podczas których wszyscy mieszkańcy publicznie wyznają swoje przewinienia. Pewnego dnia jego życie zostaje wywrócone do góry nogami. Ojciec chłopca pracujący na stanowisku kuchennym w hotelu trafia na zostawiony przez jednego z gości poradnik Mistrza Podziemi Dungeons and Dragons. 
 
Sprezentowany przez ojca poradnik staje się dla Jun-su bramą do świata gier fabularnych i opowieści. Towarzyszy mu w szkole średniej i pomaga w nauce języka angielskiego – chłopiec mozolnie tłumaczy zapisane w nim instrukcje. Dzięki niemu wygrywa również konkurs poetycki, co z kolei umożliwia mu, zostanie przyjętym na studia na uniwersytecie im. Kim Ir Sena w Pjongjangu. 
 
Najbardziej interesującym tematem poruszanym przez książkę jest fikcyjność północnokoreańskiej rzeczywistości. Bohater wiedzie wyidealizowane uczniowskie życie: chodzi pić ze znajomymi, zakłada na kampusie sekretną grupę miłośników gier fabularnych i poznaje dziewczynę pochodzącą z elity Pjongjangu. Jednak utrzymanie tego stanu rzeczy wymaga orwellowskiego dwójmyślenia. Dopiero wtedy, kiedy jego dotychczasowa rzeczywistość runęła w gruzach, uświadamia sobie w jakim stopniu „rozpołowił swoje życie. Poukładał sobie wszystko tak, żeby myśl o zakwestionowaniu słuszności aresztowań, zniknięć i egzekucji nigdy nie przyszła mu do głowy. Dzięki temu nie był w stanie zadać sobie pytań na temat obowiązującego reżimu — oraz swojej roli w jego budowaniu”. 
 
Poradnik Mistrza Podziemi, który uznawał za swoisty talizman, ostatecznie doprowadził go do zguby – po torturach w areszcie śledczym przez Komitet Do Spraw Badania Myśli przyznaje się do oskarżeń prowadzenia kontrrewolucyjnej działalności. Następne dziewięć lat spędza w kolonii karnej. Brutalność nowej rzeczywistości nadaje surrealistyczny i nieprawdopodobny charakter warunkom, w jakich żył wcześniej. Skonstruowana rzeczywistość nie daje o sobie zapomnieć: „Nawet w więzieniu, Jun-su nie odrzuca wykreowanego obrazu Wielkiego Przywódcy jako troskliwego rodzica. Wmawia sobie, że gdyby Kim Dzong-Il dowiedział się jaki los spotkał młodego poetę, którego wiersze przypadły mu do gustu, byłby rozwścieczony i od razu dałby mu szansę na rehabilitację”. 
 
Struktura narracji obrana przez autora służy podkreśleniu ironii charakterystycznej dla życia w Korei Północnej. Po rehabilitacji Jun-su zostaje przydzielony do pracy w Biurze 39 – tajnej organizacji zajmującej się generowaniem przychodów dla państwa w formie obcych walut. Zajmuje się tam sporządzaniem roszczeń ubezpieczeniowych wnoszonych w krajach Zachodu. Fabrykuje wypadki w taki sposób, aby nawet najbardziej wnikliwa firma ubezpieczeniowa nie zorientowała się w podstępie. Zupełnie poświęca się wymyślaniu takich historii – robi to z niemal takim samym zapałem, z jakim w wolnym czasie za młodu budował fikcyjne światy. 
 
The Sorcerer of Pyongyang przekazuje w ciekawy i treściwy sposób informacje o tym odizolowanym od świata kraju. Rozeznanie w dziedzinie życia w Korei Północnej pozwala Theroux na ujawnienie najdrobniejszych detali zarówno sfery publicznej, jak i prywatnej. Jest to jednocześnie najmocniejsza, jak i najsłabsza strona książki. Niezwykle żywa i dynamiczna fabuła, od której nie można się oderwać, zostaje przerwana fragmentami literatury faktu, przyćmiewając życie bohaterów i rozwijające się między nimi relacje. 

 

Jednakże są też inne problemy. Historia rozwija się w dynamicznym tempie – czasami nawet zbyt dynamicznym. Akcja posuwa się do przodu dzięki mało prawdopodobnym zbiegom okoliczności, a motywacja Jun-su nie zawsze jest przekonywająca, w szczególności w końcowych fragmentach opowieści. Mimo to Theroux pisze mądrze, ze współczuciem, a czasami nawet z umiarkowanym liryzmem. Co najważniejsze, powieść w skuteczny sposób przedstawia niedolę mieszkańców żyjących pod czujnym okiem państwa: „Jak dużą część ich życia spędzali na czekaniu! Czekali na autobus; czekali na dzień, w którym będą mogli odebrać racje z centrum dystrybucji; dzień, w którym będą mogli ujrzeć swojego lidera; czekali na wskazówki, jak żyć; czekali na ustanowienie socjalizmu, który wreszcie sprawi, że temu całemu czekaniu będzie nadany sens”. 

Autor: 
Krys Lee / Tłumacz: Maciej Klupp
Dział: 
Polub Plportal.pl:

Reklama