Przerobione zdjęcia ofiar Czerwonych Khmerów wywołują skandal

Reklama

sob., 05/15/2021 - 22:25 -- MagdalenaL

Zdjęcie: Marcin Czerniawski

Matthew Loughrey, profesjonalista w koloryzacji zdjęć archiwalnych, wywołał skandal, publikując portrety uśmiechniętych ofiar rzezi Czerwonych Khmerów 9 kwietnia 2021 w magazynie Vice.

Matthew Loughrey jest znanym irlandzkim artystą oraz inicjatorem projektu My Colorful Past, od kilku lat pracuje nad renowacją kolorów fotografii i kliszy ze starych filmów. Jego praca wystawiona w National Geographic jest uważana za kontrowersyjną, artysta jest regularnie oskarżany o manipulowanie przeszłością. W 2019 roku wyznał Digital Camera World, że padł ofiarą gróźb śmierci ze strony jednego Nowozelandczyka za koloryzację szklanych negatywów, na których widniał maoryski król Tawhiao.

„To zaczęło się w 2015 roku, jako sposób zlikwidowania przepaści między historią a sztuką za pomocą koloryzacji. Moja praca została szybko rozpoznana przez muzea i biblioteki, jako szansa na polepszenie doświadczenia zwiedzających. Właśnie to wzniosło projekt na kompletnie inny poziom“ – stwierdził podczas wywiadu dla Digital Camera World.

Zdjęcie: Gary Jones - CC BY-SA 3.0

Koloryzacja zdjęć z archiwów: kontrowersyjna procedura

To nie pierwszy raz kiedy renowacja fotografii jest równie kontrowersyjna. Historyk Laurent Véray, w swoim dziele La Grande Guerre au cinéma, z przykrością stwierdza obecny stosunek do archiwów:

“Towary jak każde inne, które nadają się do konsumpcji. Potrzeba łatwości formatowania programów przeznaczonych dla szerokiego grona odbiorców, coraz bardziej skłania do »aktualizacji« przeszłości, do nadania jej innego statusu medialnego”.

Odkąd pojawiła się koloryzacja, wielu historyków wyraziło swój sprzeciw w stosunku do częstego jej stosowania w archiwach. Od braku precyzji w wycinaniu, poprzez przybliżenie niuansów i potępienie manipulacji zdjęciami, ta procedura wywołuje skandale u pewnych profesjonalistów.

Woody Allen, Martin Scorsese, Steven Spielberg, jako jedni z wielkich reżyserów stanowczo sprzeciwili się procesowi koloryzacji filmów czarno-białych podczas przesłuchań w Senacie w latach 1985-1988.

Koloryzacja historycznych zdjęć przybiera, dla niektórych, podwójny niezdrowy charakter: znalezienie nowego rynku dla obrazów archiwalnych, w dzisiejszych czasach wolnych od praw autorskich, ale także „aktualna” estetyzacja zdjęć. Uśmiechy ofiar ranią historię Kambodży.

Matthew Loughrey przechodzi w inny etap manipulacji zdjęciami. Oprócz koloryzacji dodaje ofiarom piękny uśmiech. Natychmiast wyraz zdjęcia się zmienia, nie pokazuje już wymizerowanego, przerażonego spojrzenia widniejącego na oryginałach, lecz spokojną i zrelaksowaną atmosferę. Być może uśmiech jest lekko zawstydzony jak na należący do kogoś, kto pyta: „dlaczego, do diabła, on próbuje zrobić mi zdjęcie?”

https://twitter.com/Jacques_Pezet/status/1381009553358217219?s=20

Youk Chhang, dyrektor centrum dokumentacji Kambodży, sam będąc jednym z ocalałych, jak i konserwatorem licznych archiwów powiązanych z Czerwonymi Khmerami, oświadczył: „Jak można zmieniać piekło w szczęście? Była to wielka niesprawiedliwość w stosunku do ofiar, zmieniać taką część historii, która wciąż jest żywa”.

Kontekst robienia zdjęć tragicznie kontrastuje z modyfikacją, jakiej dokonał Matthew Loughrey.

Zrobione w więziennym obozie Tuo Sleng (S-21), portrety te zostały wykonane tuż przed tym jak ofiary zostały poddane torturom, a następnie zabite. Odkąd blisko ćwierć populacji khmerskiej została zabita w wyniku eksterminacji przeprowadzonej przez Czerwonych Khmerów w latach 1975-1979, setki czarno-białych portretów zostało wystawionych w Muzeum Narodowym w Phnom Penh, jako upamiętnienie tragedii tego okresu.

Według magazynu Vice, w którym zdjęcia zostały opublikowane, Matt Loughrey przedstawił uśmiechy jako naturalne: „Te uśmiechy były zdecydowanie spowodowane zdenerwowaniem, występują one częściej u kobiet”.

Według kambodżańskiego Ministerstwa Kultury i Sztuk Pięknych: „Przerobione portrety poważnie podważają godność ofiar. Apelujemy do naukowców, artystów i społeczeństwa o niemanipulowanie żadnym źródłem historycznym w celu uszanowania ofiar”.

Poprosił on również o wycofanie obraźliwej publikacji, grożąc Vice procesem sądowym. Według Ministerstwa ten projekt narusza również prawa muzeum, jako prawnego właściciela tych zdjęć.

 

 

Centrum dokumentacji Kambodży (DC-Cam) szacuje, że około 20 000 osób zostało zatrzymanych w więzieniu Tuol Sleng. Podczas gdy dla Matthew Loughrey, koloryzacja portretów pozwala na wydobycie człowieczeństwa ofiar, Theary Seng, która przeżyła Czerwonych Khmerów, sprzeciwia się temu oświadczeniu. Stwierdza: „Kolory nie dodają człowieczeństwa do ich twarzy. Człowieczeństwo zostało już uchwycone i wyrażone w ich udręczonych oczach, ich apatycznej rezygnacji, ich wyzywających spojrzeniach. Nieludzkość znajduje się w dodaniu makijażu i uśmiechu przez M. Loughrey, jakby w celu wyśmiania ich cierpienia”.

W wyniku skandalu artykuł został wycofany 48 godzin po publikacji. Kambodżańskie władze wciąż oczekują na przeprosiny od Matthew Loughrey.

 

 

 

Autor: 
Juliette Fontaine / tłum. Olga Kij
Dział: 
Polub Plportal.pl:

Reklama