Raya i Ostatni Smok: nowa bohaterka Disneya reprezentuje 670 milionów ludzi

Reklama

ndz., 03/07/2021 - 20:30 -- MagdalenaL

Zdjęcie: Disney

Czy disneyowska Raya w odpowiedni sposób reprezentuje “południowo-wschodnio azjatycką” tożsamość? 

Pierwsza bohaterka Disneya z Azji Południowo-Wschodniej zadebiutowała na ekranach w czwartek. Zajęło to niemal 90 lat.

Raya to tytułowa bohaterka filmu Raya i Ostatni Smok, która podróżuje po regionie, aby zjednoczyć jego mieszkańców, jednocześnie ratując świat. Jednak oprócz ciężaru losu całej ludzkości, jaki nosi na swych barkach, Raya zmaga się z czymś jeszcze.

Azja Południowo-Wschodnia to region, w którym mieści się 11 państw zamieszkanych przez 673 miliony ludzi. Jest to dom dla dziesiątek, jeśli nie setek różnych kultur, co skłania do refleksji: czym dokładnie jest tożsamość południowo-wschodnio azjatycka, i czy nowa bohaterka Disneya ukazuje ją w odpowiedni sposób?

Silat i salakoty

Akcja filmu osadzona jest w Kumandrze - fikcyjnej krainie, którą zamieszkuje pięć plemion. Każde z nich ma własną, odrębną kulturę, zainspirowaną różnymi miejscami w Azji Południowo-Wschodniej.

Reżyser, Don Hall, wyjawił BBC, że decyzja o kręceniu filmu w tym regionie zapadła pod wpływem wycieczki, którą odbył zespół odpowiedzialny za produkcję animacji. Akcja filmu nie dzieje się w czasach obecnych, jest to raczej wyobrażenie tego, jak region ten mógł wyglądać tysiące lat temu.

Obrazki znane z Azji Południowo-Wschodniej ewidentnie pojawiają się w filmie. Raya nosi kapelusz, który przypomina Salakot - tradycyjne nakrycie głowy na Filipinach.

Tuk Tuk to pill bug - hybryda pancernika (ang. armadillo - przyp. tłum.) i mopsa (ang. pug - przyp. tłum.). Zdjęcie: Disney.

Jej wierny przyjacielem, a także środek transportu ma na imię Tuk Tuk, co jest odniesieniem do rikszy, która jest popularnym środkiem transportu w regionie. Technika walki, jaką posługuje się Raya, jest inspirowana Silat - tradycyjną sztuką walki praktykowaną powszechnie w Malezji i Indonezji.

Producent filmu, Osnat Shurer mówi, że próbowali “zwracać uwagę na idee, którymi kieruje się wiele osób… najważniejszą z nich było dla nas poczucie wspólnoty i pracowanie razem.”

Czym jest tożsamość południowo-wschodnio azjatycka?

Część osób w sieci narzeka, że film wybiera różne elementy poszczególnych kultur regionu i wrzuca je razem do jednego worka. Jednak urodzona w Malezji Adele Lim, która jest współautorką scenariusza, twierdzi, że chodzi o coś więcej. “Jeśli chodzi o inspiracje kulturowe, to nie było tak, że podobało nam się, jak coś wygląda, więc wrzuciliśmy to do filmu. Chodziło o coś znacznie głębszego,” mówi. “[na przykład] mamy scenę, w której ojciec Rayi gotuje dla niej zupę - wiesz, jako mieszkańcy tego regionu, często okazujemy sobie miłość za pomocą jedzenia, więc to było coś, co naprawdę mnie wzruszyło.”

Pewna użytkowniczka Twittera z Indonezji powiedziała BBC, że jej zdaniem “niemożliwe” jest ukazanie całej Azji Południowo Wschodniej, i że twórcy filmu powinni byli się skupić na “jednej, wybranej kulturze”. Twórcy filmu odparli, że obraz jest zaledwie “inspirowany” tym regionem, i nie miał się skupiać na tylko jednej kulturze lub państwie.

“Ja to porównuję do sposobu, w jaki legendy arturiańskie zostały zbudowane na kanwie europejskich przypowieści ludowych. Można zauważyć wpływy francuskie i angielskie,” mówi współtwórca scenariusza, Qui Nguyen, amerykanin o wietnamskich korzeniach. “To była nasza okazja do stworzenia całkowicie oryginalnej historii zakorzenionej w miejscu, które istnieje naprawdę. Nie chcieliśmy, aby pozytywni bohaterowie pochodzili z Tajlandii, a negatywni z Malezji. Uznaliśmy, że takie wyjście z sytuacji jest dobre.”

Kumandrę zamieszkuje 5 różnych plemion. Zdjęcie: Disney

“Pytanie, czym jest tożsamość południowo-wschodnio azjatycka nurtuje również samych mieszkańców tego regionu,” mówi David Lim, jeden z profesorów Open University w Malezji. Dodaje również, że do ukształtowania kultur regionu przyczyniła się kolonizacja. Vietnam na przykład był skolonizowany przez francuzów, a Indonezja - przez holendrów.

“Myślę, że kolonializm wpłynął na sposób, w jaki postrzegamy siebie, oraz na nasze kulturowe aspiracje, a także na to, z kim się identyfikujemy,” mówi Lim. “Podejrzewam, że niektórzy mieszkańcy Azji Południowo-Wschodniej wiedzą mniej o swoich regionalnych odpowiednikach [niż kolonizatorzy]. Np mieszkańcy Wietnamu mogą mieć większą wiedzę o Francji niż o Tajlandii.”

Dodał także, że wiele mieszkańców tego regionu nie identyfikuje się jako azjaci południowo-wschodni w ten sam sposób, w jaki mieszkańcy europy identyfikują się jako europejczycy. Jako jeden z przykładów na to, przytoczył on sposób, w jaki państwa tego regionu rywalizują między sobą o przypisanie sobie poszczególnych dań.

“Trzeba zwrócić uwagę na pewne zjawisko dotyczące nacjonalizmu [w tym regionie]. Myślę, że mamy tutaj pewien rodzaj międzypaństwowej rywalizacji,” mówi Profesor Lim. Twierdzi on również, że to “niesprawiedliwe”, aby obarczać jeden film ciężarem ukazania w odpowiedni sposób całego regionu. “Ciężar [reprezentowania] całej Azji Południowo-Wschodniej… któż byłby w stanie unieść taki ciężar? Myślę że to trochę nie fair, jeśli wciśniemy w jeden film zbyt wiele pomysłów naraz,” mówi. “[zamiast tego] powinniśmy traktować ten film jako zaproszenie do dyskusji o tym regionie”.

W taki też sposób wielu postrzega ten film - być może nie jest on idealny, ale stanowi krok we właściwym kierunku. “Nie jest to film perfekcyjny pod względem reprezentacji,” pisze jeden z użytkowników Twittera. “Ale jesteśmy o krok bliżej”.

Tłumaczyła Jagoda Chudzińska 

Autor: 
Yvette Tan
Źródło: 

bbc.com

Polub Plportal.pl:

Reklama