Co nieco o genezie festiwalu Hina, czyli japońskim festiwalu lalek (ひな祭り)

Reklama

pon., 03/29/2021 - 14:05 -- MagdalenaL

Zdjęcie: Ryutaro Tsukata/Pexels

3 marca jest uznawany za przesilenie pory roku. Dlaczego został uznany za święto dziewcząt? Czemu zaczęto ozdabiać lalki Hina? 3 marca wyznacza bowiem koniec okresu, kiedy rodzą się mściwe myśli oraz złośliwe duchy - to dzień, kiedy oczyszczamy się wodą.

Hinamatsuri wywodzi się ze starożytnych Chin, a jego początki datowane są na III wiek naszej ery. Trzeci dzień marca w kalendarzu księżycowym jest dniem węża. Był on znany jako dzień wyznaczający koniec pory roku, podczas której istniało spore prawdopodobieństwo przychodzenia na ten świat złych duchów. Tego dnia, nazywanego jōmi lub jōshi (上巳), istniał zwyczaj kyokusui no utage (lub kyokusui no en/曲水の宴/bankiet nad krętym strumieniem). Polegał on na jedzeniu sezonowych warzyw oraz obmywaniu wodą w celu oczyszczenia się.

Znane dzisiaj w Japonii jako ,,pięć sezonowych festiwali” święta, powstały poprzez włączenie do starożytnych japońskich rytuałów i wydarzeń dworskich zwyczajów takich jak obchody kyokusui no utage. Japoński festiwal Hina zalicza się do tych pięciu sezonowych festiwali, jego początki zaś sięgają okresu Nara (710-7940).

Niektórzy twierdzą, że jest to rytuał mający uzdrowić serca rodziców, którzy stracili córeczkę

Istnieją przekazy, że rytuał ten wywodzi się z ceremonii opłakiwania trzech dziewczynek, które przyszły na świat w Chinach za czasów dynastii Han właśnie 3 marca, jednak po trzech dniach zmarły. Aby pomóc pogrążonym w żałobie rodzicom, mieszkańcy wsi przynieśli alkohol, aby oczyścić dziewczynki i pochować je w wodzie. Przez to wydarzenie dzień ten stał się dniem odpędzania wszelkiego zła oraz życzenia zdrowia dla dorastających córek.

Lalka staje się kozłem ofiarnym, która ma przejąć wszelkie zło na siebie

Do czasów współczesnych zachował się zapis z okresu Heian (794-1185), który mówi o tym, że dzieci arystokratów bawiły się w ,,Hiina”, dzięki czemu możemy wywnioskować, że festiwal Hina odbywał się w tych czasach na dworze cesarskim. Samo słowo hiina oznacza małą i słodką rzecz. Do zabawy używano hitogata (人形- współczesne odczytanie ningyō), czyli lalek wykonanych z papieru.

Lalki te były również używane przy obrzędach i rytuałach jako swego rodzaju talizmany.  Dotykając lalką chorej części ciała, wszelkie dolegliwości i nieszczęścia były przenoszone na nią. Następnie lalki były spławiane rzeką, aby odegnać od siebie choroby i pecha.

Nagashi-hina, obrządek, który nadal odbywa się w wielu miejscach, jest podobno pozostałością tego zwyczaju.

Festiwal Hina stał się popularny w okresie Edo, od stojących po siedzące lalki

W okresie Edo (1603-1868), a dokładnie w erze Genroku, zwyczaj używania lalek 3 marca rozpowszechnił się wśród zwykłych ludzi. Nie były już traktowane jedynie jako zabawki, ale jako przedmioty do podziwiania. Wtedy właśnie rozpoczęto produkowanie przepięknych modeli. Ich rozmiar był znacznie większy niż tych powstających współcześnie. Wyrabiano lalki, które miały jedynie 4cm wysokości, niektóre mierzyły jednak aż do 60 cm. W drugiej połowie okresu Edo, polityka szogunatu polegająca na ograniczaniu luksusowych towarów doprowadziła do powstawania mniejszych, szczegółowych lalek, na których liczył się każdy detal. Zamiast stojących hina, do powszechnego użytku weszły siedzące hina dla zwykłych ludzi. Stworzono również kolekcje, które ustawia się na schodach składających się z kilku stopni.

Nowoczesne lalki hina używane jako motyw w puzzlach, na telefonach i w dekoracji wnętrz

Obecnie 3 marca małe uroczystości odbywają się w domach i przedszkolach. Wydarzenia związane z hinamatsuri organizowane są w wielu miejscach, gdzie lalki te są nadal produkowane. W porównaniu ze swoimi poprzedniczkami stały się one mniejsze i lżejsze. W dodatku wykonane są z różnych materiałów, w tym z drewna, ceramiki czy plastiku.

Puzzle, osłonki na telefony i inne przedmioty, które mogą być używane jako zabawki dla dzieci i dekoracje wnętrz również stają się coraz bardziej powszechne, a zarówno forma lalek, jak i sposób świętowania uroczystości 3 marca stają się coraz bardziej zróżnicowane.

Autor: 
tłum. Wiktoria Piontek
Polub Plportal.pl:

Reklama