Roald Dahl: geniusz literatury dziecięcej, który nie zawsze był przyjazny

Reklama

wt., 10/04/2016 - 10:24 -- Anonim (niezweryfikowany)

Wielu ludzi kochało go i miało powody, by być mu wdzięcznym; wielu - czasem ci sami ludzie- nienawidziło go.

 

Minęło 100 lat od narodzin Roalda Dahla - przez wielu uważanego za światowego lidera wśród autorów opowiadań. Jego książki otrzymały entuzjastyczne reakcje pośród milionów czytelników z całego świata, a jego opowiadania Niespodzianki wciąż mają wpływ na wyobraźnię dzieci. BFG. Bardzo Fajny Gigant, James i ogromna brzoskwinia, Matylda oraz Charlie i fabryka czekolady są uwielbiane przez młodsze, jak i te starsze dzieci.

 

Z początkiem tego roku została wypuszczona nowa wersja BFG wyreżyserowana przez Stevena Spielberga, dając szansę kolejnemu pokoleniu pokochać autorstwo Dahla po raz pierwszy, a starym fanom możliwość, by zakochać się ponownie. Mimo ogólnoświatowego uznania jako autora dla dzieci, Dahl nie był tak idealny, jak mogą myśleć czytelnicy jego książek.

Dla niektórych był bohaterem, dobroczyńcą i głęboko altruistycznym człowiekiem. Dla innych był tyranem, wrogiem kobiet, a nawet antysemitą. Zarówno historia jego życia, jak i twórczości wywołuje wiele kontrowersji i sprzecznych opinii krytyków oraz czytelników.

 

W książce Chłopiec, która przedstawia jego dzieciństwo, Dahl wyjawił silną chęć pozbycia się w autobiograficznej narracji wszystkich „nudnych” opisów zastępując je bardziej dramatycznymi i fascynującymi. Wyjaśniając to, doświadczony orz starszy już Dahl napisał: „Autobiografia to książka, w której ktoś opisuje swoje życie i zazwyczaj jest ona wypełniona przeróżnymi nudnymi detalami. Moja książka nie jest autobiografią”.

Chłopiec oraz druga książka autobiograficzna Going solo stały się dwoma najbardziej udanymi projektami, w których opisał fascynujące wspomnienia z dzieciństwa o wartkiej akcji i doświadczenia z okresu wojny. Opowieści o rodzinnym cieple, wakacjach na wsi w Norwegii oraz testowanie czekolady pokazują, jak szczęśliwym dzieckiem był Dahl - chociaż dorastał bez ojca, który zmarł przed piątymi urodzinami pisarza.

 

Jednak Patricia Neal, amerykańska aktorka, która była żoną Dahla przez 30 lat przedstawiła zupełnie inny obraz mężczyzny. W swojej autobiografii As I Am, napisanej cztery lata po rozwodzie z Dahlem w 1987 roku, ujawnia swoje prawdziwe uczucia w stosunku do swojego byłego męża. Opisuje swój podziw dla determinacji i pomysłowości Dahla, ale z jej opisu można łatwo wywnioskować, że uważała go za wulgarnego, aroganckiego i nielojalnego męża, który regularnie ją umniejszał.

Ów sentyment wydaje się dzielony przez członków jej rodziny, a matka Patrici stwierdziła, że „był najgorszą żyjącą rzeczą”. Dominacja i niezależność zostały potwierdzone przez jedną z jego córek, Tessę Dahl - matkę modelki Sophii Dahl. W swojej powieści autobiograficznej Working for Love wydanej w 1989 roku opisuje gorycz swojego dzieciństwa po wszystkich rodzinnych tragediach i jej desperackie pragnienie miłości. W wywiadzie przeprowadzonym w 2012 roku wyznała, że „tata dał radość milionom dzieci, ale ja umierałam w środku”, oskarżając go o bycie samolubnym oraz egocentrycznym.

 

Łatkę chwalipięty, kłamcy i tyrana przypiął do Dahla brytyjski historyk literacki oraz biograf Jeremy Treglown, który napisał nieautoryzowany rachunek jego życia z pomocą Neal w 1994 roku. Treglown węszył w prywatnym życiu pisarza i ujawnił wiele szokujących detali, łącznie z jego licznymi romansami podczas pracy jako szpieg dla USA oraz że jego nieuczciwa firma założyła fundację, by uniknąć płacenia podatków. Potwierdził również jego niepoprawne zachowanie, na przykład zrzędliwość i porywczość oraz egoizm i nielojalność Dahla.

Jednak Treglown przeprowadził także jasny, oparty na faktach rachunek heroizmu Dahla, chwaląc go za jego determinację i żądzę wiedzy. Treglown stwierdził: „Wielu ludzi kochało go i miało powody, by być mu wdzięcznym; wielu - czasem ci sami ludzie - nienawidziło go”.

 

Jego bohaterska strona została odtworzona 16 lat później przez biografa Donalda Sturrocka, którego wnikliwa i szczegółowa biografia objaśnia bardziej sugestywny obraz Dahla. Podczas gdy Treglown jako pierwszy pokazał, że słynna autobiograficzna powieść Chłopiec była przepełniona nieścisłościami i wprowadza czytelnika w błąd, Sturrock postrzegał książkę jako fascynującą oraz zajmującą - ceniąc Dahla marzenie o sławie, o jego zwycięstwie nad przeciwnikami i fantazje o byciu bohaterem oraz twórcą. Fantastyczny Pan Dahl?

Pomimo śmierci w 1990 roku, historia życia Dahla trwa nadal w jego twórczości. W wielu jego opowiadaniach czytelnik doświadcza metamorfozy autora w bohaterach poprzez wiele podobieństw pomiędzy Dahlem a bohaterami jego książek dla dzieci. Można porównać go do Fantastycznego Pana Lisa - odporny, pomysłowy i niepokonany - a jego osobowość pasuje do jednej z najsłynniejszych postaci, Willy'ego Wonki - „gadatliwy, egzotyczny i hałaśliwy” - podczas gdy jego ukryta część została odzwierciedlona przez duże, złe dziecko.

Mimo fascynacji Dahla do wszystkiego, co jest odmienne i jego upodobania do podłych charakterów, pisarz naprawdę wierzył, że dobro zawsze zwycięża. Pomimo tego, że niektóre z jego wybryków mogą pozostać niejasne, w świecie fikcji sprawiał, że zawsze tak się działo.

Autor: Pojana Maneeyingsakul

Tłumaczenie: Daria Skrzypczak

Źródło: https://www.independent.co.uk/news/people/roald-dahl-a7241241.html

Polub Plportal.pl:

Reklama