„Ukryty” Kupidyn Vermeera to najnowsza tajemnica enigmatycznego artysty

Reklama

śr., 09/15/2021 - 15:21 -- MagdalenaL

Zdj.Gemäldegalerie Alte Meister

Przez około trzy stulecia dziewczyna czytająca list w słabo oświetlonej samotni obrazu Johannesa Vermeera nie zdradzała, co zawierał przekaz. Stojąc twarzą do otwartego okna, jej postać delikatnie się wygięła, gdy przeglądała notatkę trzymaną w dłoniach, jej ciało wyglądało lekko na pustej ścianie za nią. Ale w zeszłym tygodniu Gemäldegalerie Alte Meister w Dreźnie w Niemczech, gdzie mieszkała przez większość swojego długiego życia, wreszcie ujawniła miłosną tajemnicę, ukrytą dawno temu pod warstwami farby.

Przed zbliżającym się pokazem o słynnym holenderskim malarzu, muzeum opublikowało obraz drastycznie zmieniony „Dziewczyny czytającej list przy otwartym oknie”, którą holenderski artysta namalował w latach 1657-1659. Po żmudnej czteroletniej renowacji, na pustej ścianie znajduje się teraz monumentalny obraz Kupidyna, odkryty za pomocą promieni rentgenowskich w 1979 roku, ale teraz ujawniony po raz pierwszy.

Odsłonięcie Kupidyna, rzymskiego boga miłości, często przedstawianego jako skrzydlaty chłopiec; nadaje listowi dziewczynki nowe skojarzenia z uczuciem, tęsknotą i pożądaniem. Obraz zostanie wystawiony w Gemäldegalerie od 10 września wraz z dziewięcioma innymi ważnymi dziełami Vermeera i 50 obrazami jego holenderskich rówieśników.

Kiedy ukrytego Kupidyna odkryto po raz pierwszy ponad cztery dekady temu, wierzono, że urodzony w Delft artysta sam go namalował. Zdjęcia rentgenowskie innych słynnych dzieł sztuki często ujawniały wczesne szkice, a Vermeer był znany z przerabiania swoich kompozycji, wierząc, że harmonia jego obrazów odzwierciedla harmonię Boga, jak twierdzi Stephan Koja, historyk sztuki i dyrektor Gemäldegalerie Alte Meister.

„Rozsądnie było sądzić, że Vermeer zamalował tę część swojej kompozycji, ponieważ robił to kilka razy” – powiedział Koja w wywiadzie wideo. „On naprawdę był perfekcjonistą, który starał się uzyskać najbardziej wykalibrowaną i najbardziej przekonującą kompozycję”.


Proces przywracania był niezwykle powolny. Konserwatorzy przez dwa i pół roku skrupulatnie usuwali część przemalowania

Ale kiedy konserwatorzy zaczęli czyścić obraz w 2017 roku, znaleźli dowody sugerujące coś innego. Lakier na odcinku pustej ściany za młodą dziewczyną miał inny kolor, inna była też konsystencja farby – powiedział Koja. Kiedy naukowcy badali próbki w laboratorium archeologicznym, odkryli brud ukryty między warstwami farby, co oznacza, że ktoś inny dodał warstwę farby znacznie później.

„Zdaliśmy sobie sprawę, że brud oznaczał, że obraz był skończony; był wystawiony na działanie światła i warunków panujących w pomieszczeniu przez kilkadziesiąt lat” – powiedział Koja. Zaangażowany zespół uważa, że został zamalowany na początku XVIII wieku. Ale kto to zrobił, mogą się tylko domyślać.

Nie jedyna tajemnica

Ukryty Kupidyn nie jest jedyną tajemnicą życia barokowego artysty. Malarz, podobnie jak enigmatyczny mistrz renesansu Leonardo da Vinci, miał niezwykle mały dorobek, uważa się, że do dziś zachowało się tylko około 34 płócien. Najbardziej znany jest ze swoich delikatnych scen we wnętrzach, przedstawiających samotne postacie skąpane w świetle okna, sugerujące narracje pozostawione celowo niejasne.

„(Z) pojedynczą osobą zagubioną w swoich myślach jest pewna tajemnica, więc możemy odnieść się do uczuć, emocji osób, które widzimy” – powiedział Koja. „W pewnym sensie żaden z jego rówieśników nie był w stanie tego zrobić”.


Historycy sztuki nie są pewni, gdzie Vermeer nauczył się malować, od kogo się uczył, czy miał jakichś własnych uczniów lub kim byli jego poddani. Uważa się, że powyższa praca, alegoria malarstwa, jest autoportretem z córką

Zagadką są również tożsamości poddanych Vermeera, w tym kobiety w jego najsłynniejszym dziele „Dziewczyna z perłą”. Historycy sztuki wciąż dyskutują również o technikach, których używał do tworzenia swoich złudzeń optycznych, zwłaszcza nad pytaniem, czy użył „camera obscura” - ciemnego pokoju z otworem, który wyświetla obraz fotograficzny – aby stworzyć swoją głębię ostrości. Nie wiadomo nawet, gdzie Vermeer nauczył się malować ani od kogo – rodowód, który jest zazwyczaj dobrze udokumentowany dla mistrzów historii sztuki.

Kto zamalował Kupidyna w „Dziewczynce czytającej list przy otwartym oknie” lub dlaczego to zrobili, może nigdy nie zostać rozwiązany. Obraz pochodził z francuskiej kolekcji na początku XVIII wieku, kiedy Vermeer nie był dobrze znany – zmarł w głębokim długu w 1675 roku. Koja zasugerował, że obraz mógł zostać zmodyfikowany, aby bardziej przypominał dzieło Rembrandta, być może przez flamandzkiego stewarda kolekcji, który również był artystą.


„Kobieta w kolorze niebieskim czytająca list” ilustruje wiele podobnych tematów: samotna postać czytająca list w znanej domowej przestrzeni, oświetlonej światłem okna po lewej stronie

Przerabianie cudzego obrazu „było wtedy dość typowe” – powiedział Koja. "Obrazy zostały zmienione według gustu... W dzisiejszych czasach uważamy, że jest całkowicie nie do pomyślenia, jak można było dotknąć Vermeera, ale inni (na) wieki przed nami nie byli tak niezdecydowani."

Kilka innych obrazów Vermeera zostało w niewytłumaczalny sposób zmienionych, jak wyjaśnił Koja, od całego błękitnego nieba namalowanego w jego wczesnej pracy „Diana i jej towarzysze” po zmodyfikowaną ramę obrazu w „Kobiecie trzymającej równowagę”. (Oba obrazy zostały od tego czasu przywrócone do ich oryginalnych kompozycji.)

Znajoma twarz

Ujawniony przez nich Kupidyn był znajomy. Stojąc wyprostowany, z uniesioną lewą ręką i prawą ręką trzymającą łuk, blond, pucołowaty cherubin pojawiał się w innych pracach Vermeera. Bóg miłości odgrywa drugoplanową rolę w „Dziewczyna przerwana przy jej muzyce”, mieszczącym się w kolekcji Frick Collection w Nowym Jorku, a także w „Młodej kobiecie stojącej przy Virginal”, którą drezdeńskie muzeum wypożyczyło z Galerii Narodowej w Londynie na swój nowy program.


Ten sam kupidyn pojawił się w innych pracach. Według historyka sztuki Stephana Koji, Vermeer mógł być właścicielem obrazu, na którym się opierał

Koja powiedział, że istnieje podejrzenie, że nowo odkryty Kupidyn powstał na podstawie prawdziwego obrazu będącego w posiadaniu artysty. Inwentarz mienia wdowy z 1676 r. wymienia „Amora”, jak podaje The Art Newspaper.

Jego pojawienie się zmienia znaczenie jednego z najważniejszych dzieł Vermeera – takiego, które stanowiło poważną zmianę w karierze artysty. Najwcześniejsze obrazy Vermeera nie były umieszczane we współczesnych domach klasy średniej, ale były wspaniałymi dziełami przedstawiającymi tematy religijne i mitologiczne, od Jezusa Chrystusa po boginię Dianę. Jednak pod koniec lat pięćdziesiątych XVII wieku zaczął zwracać uwagę na współczesne tematy – to, co stało się znane jako „obrazy gatunkowe” życia codziennego, które są znakiem rozpoznawczym holenderskiego złotego wieku.

„Dziewczyna czytająca list przy oknie jest tak naprawdę istotną częścią jego przemiany z malarza historii w malarza współczesnego życia – w Vermeera, którego znamy dzisiaj” – powiedział Koja.

Niedługo po ukończeniu obrazu artysta zabrał się do swoich najsłynniejszych tematów i motywów: zamyślonych młodych kobiet (a czasem mężczyzny) w ciszy pomieszczeń oświetlonych południowym światłem. Obecność widza można też wyczuć, zaglądając do postaci grających muzykę, czytających tajemnicze listy czy kontemplujących przedmioty ciężkie z filozoficznym znaczeniem. Tematy Vermeera są czasem przerywane przez naszą obecność, odwracając się, by spojrzeć na nasze wtargnięcie.

„To, co jest tak fantastyczne w Vermeerze, to to, że pozostawia wszystko otwarte i pozostawia je naszej wyobraźni” – powiedział Koja. „I to (jak) każdy rodzaj sztuki – czy to muzyka, teatr czy film. Myślę, że lubisz większość tych, które mają w sobie pewną tajemnicę… jak reżyserzy filmowi, którzy dają ci wskazówki, a potem pozwalają skończyć pomysł. To jest coś, co Vermeer opanował.

Autor: 
Jacqui Palumbo Tłumaczenie: Karolina Bryndal
Dział: 
Polub Plportal.pl:

Reklama